Nederlanders wisselen vaker van politieke partij dan vroeger. Dat blijkt uit het Nationaal Kiezersonderzoek (NKO) 2025. Het onderzoek richt zich op stemgedrag, politieke opvattingen en vertrouwen in de democratie.
Ruim 8.700 Nederlanders deden mee. Zij vulden één of meer vragenlijsten in voor en na de Tweede Kamerverkiezingen. Een deel van de gegevens werd verzameld in het LISS panel. Ongeveer 3.000 panelleden namen deel aan het onderzoek.
Stemgedrag blijft in beweging
Nederlanders wisselen steeds vaker van politieke partij. Toch doen zij dit meestal niet willekeurig. Vaak kiezen zij voor een partij die bij hun politieke opvattingen past. Daardoor blijven zij meestal binnen hetzelfde politieke blok. Mensen met linkse politieke opvattingen kiezen bijvoorbeeld vaker voor een andere partij binnen het linkse blok.
Veel kiezers beslissen pas kort voor de verkiezingen op welke partij zij stemmen.
40 procent maakt die keuze in de laatste dagen voor de verkiezingen of zelfs op de verkiezingsdag zelf.
Vertrouwen in de politiek en democratie
Het vertrouwen in de politiek is de afgelopen jaren afgenomen. Vooral het vertrouwen in de Tweede Kamer is gedaald. Ook zijn minder mensen tevreden over de manier waarop de democratie werkt. Toch is een meerderheid van de Nederlanders (56 procent) hierover nog positief.
Tegelijkertijd blijft de steun voor democratie als bestuursvorm groot. De meeste Nederlanders vinden het belangrijk om in een democratie te leven. Ook vinden zij het belangrijk om te kunnen stemmen bij verkiezingen. Dat blijkt ook uit de hoge opkomst bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2025.
Politieke tegenstellingen
Veel Nederlanders zien dat er verschillen en spanningen zijn tussen mensen met verschillende politieke opvattingen. Meer dan 80 procent voelt afkeer van een bepaalde politieke partij.
Vooral in de media, op sociale media en in politieke debatten zijn deze tegenstellingen goed zichtbaar. In het dagelijks leven merken mensen hier vaak minder van.
