Kunstmatige intelligentie (AI) speelt een steeds grotere rol in ons dagelijks leven. Zo bepalen algoritmes welke berichten je op sociale media ziet, helpen ze bij keuzes in de zorg en worden ze ingezet door de overheid. Het is daarom belangrijk om te begrijpen wat het gebruik en de inzet van AI-algoritmes betekent voor mensen en voor de samenleving.
Het onderzoeksprogramma Algorithmic Society (AlgoSoc) bestudeert hoe AI-systemen invloed hebben op belangrijke waarden zoals eerlijkheid, duidelijkheid, zelfstandig kunnen kiezen en vertrouwen. Daarbij kijken onderzoekers naar hoe mensen AI gebruiken, wat zij daarvan vinden in bijvoorbeeld de zorg, het onderwijs en de overheid. De vragenlijsten voor dit onderzoek worden afgenomen in het LISS panel.
Waarom is dit onderzoek juist nu belangrijk?
Dit onderzoek kijkt naar hoe AI invloed heeft op belangrijke keuzes en regels in de samenleving. Daarom is er in het onderzoek veel aandacht voor onderwerpen zoals:
- De invloed van sociale media: algoritmes bepalen bijvoorbeeld welke berichten of video’s mensen zien en wat zij daarna zelf delen.
- Het gebruik van AI in het dagelijks leven: AI helpt bij het schrijven van teksten, het maken van beelden en het zoeken van informatie.
- Vertrouwen in online informatie: het is soms moeilijk om te herkennen wat echt is en wat nep. Bijvoorbeeld bij foto’s, video’s of nieuwsartikelen.
Voor het beantwoorden van dit soort vragen is betrouwbare kennis nodig. Onderzoekers van AlgoSoc kijken naar hoe mensen AI gebruiken, wat zij daarvan vinden en hoe dit over tijd verandert.
Onderzoek over een langere tijd: hoe denken mensen over AI?
Om goed te begrijpen hoe mensen AI ervaren, volgt dit onderzoek deelnemers over een langere tijd. Daarom is in 2024 de AlgoSoc Longitudinal Panel Survey gestart. Dezelfde mensen beantwoorden op meerdere momenten vragen. Zo wordt zichtbaar hoe meningen en ervaringen veranderen.
AI ontwikkelt zich snel. Denk aan tools zoals ChatGPT en AI-gemaakte foto’s en video’s. Door deze ontwikkelingen en de ervaringen van mensen te volgen, laat het onderzoek zien wat AI betekent in het dagelijks leven en welke invloed het kan hebben op de maatschappij.
Wat levert het onderzoek op?
De gegevens worden gebruikt in de AI Opinie Monitor. Dit is een openbaar dashboard dat laat zien hoe Nederlanders over AI denken en hoe dit verandert.
Uit het onderzoek blijkt dat:
- Steeds meer mensen AI-gemaakte content tegenkomen.
- Veel mensen het moeilijk vinden om het verschil te zien tussen echte en door AI gemaakte informatie.
- Er verschillende ideeën bestaan over wie verantwoordelijk is voor AI.
Deze inzichten helpen om beter te begrijpen wat er speelt in de samenleving en ondersteunen beleid en regelgeving rond AI.
Tot slot
Door mensen over een langere periode te volgen, ontstaat een duidelijk beeld van veranderingen in de samenleving. Zo wordt zichtbaar hoe AI het dagelijks leven beïnvloedt en welke keuzes daarbij belangrijk zijn. Deze kennis helpt om AI verantwoord te gebruiken en beleid en technologie beter te laten aansluiten bij wat mensen belangrijk vinden.
Heb je eerder de vragenlijsten ingevuld? Dan hopen we dat je ook dit jaar weer meedoet.
