Wie lezen online nieuwsberichten en wie plaatsen reacties onder deze nieuwsberichten? Onderzoekers van Tilburg University, de Universiteit Utrecht en het Meertens Instituut deden onderzoek in het LISS panel om een beter beeld te krijgen van deze groep. In oktober 2022 werd aan de panelleden gevraagd of ze online nieuwsberichten lezen en of ze zelf wel eens commentaar zetten onder een nieuwsbericht of commentaren lezen. In een tweede vragenlijst werd gevraagd naar het aantal keren dat berichten werden gelezen en commentaar werd geplaatst, de onderwerpen, het platform, favoriete media, en beweegredenen.
Bijna 5.500 panelleden deden mee aan het eerste deel van het onderzoek, en 63% van hen vulde ook de tweede vragenlijst in. Ruim 78% van de respondenten lazen online nieuws of opinie-stukken in de twaalf maanden voorafgaand aan het onderzoek. Het online commentaar daarop werd door 63% van de respondenten ook gelezen, en ruim 11% gaf online commentaar. De meesten die online commentaar lazen, las slechts een paar berichten (31%), terwijl 11% probeerde om alle commentaar onder het artikel te lezen.
Wie zijn de mensen die online commentaar geven?
Mannen (55,4%) geven vaker dan vrouwen (44,6%) online commentaar. Gekeken naar leeftijdsgroepen, doen 45 tot 54-jarigen dit het meest. Het geven van online commentaar wordt het minst gedaan door ouderen, en door vrouwen tussen de 15-24 jaar. En degenen die online commentaar plaatsen zitten verspreid over heel Nederland. Zij hebben minder vertrouwen in de Europese Unie (EU), Nederlandse politici en de politieke partijen die deze politici vertegenwoordigen.
Waarom (geen) online commentaar geven of lezen?
Vaak werd er één keer per artikel commentaar gegeven. En zo’n 30% van hen plaatsen het commentaar als reactie op het artikel zelf, terwijl 16% reageerde op het commentaar van een ander, en 29% deed beide: reageren op het artikel én reageren op het commentaar van een ander.
Het meest populair zijn onderwerpen uit het nationale nieuws (gelezen door 61,4%; van commentaar voorzien door 37,2%. Gevolgd door politiek nieuws (gelezen door 54,7%; van commentaar voorzien door 42,3%) en regionaal nieuws (gelezen door 52,5%; van commentaar voorzien door 31,8%).
De belangrijkste redenen om het commentaar van anderen te lezen was om te kijken wat iemands mening is (45,2%) en om deze te vergelijken met de eigen mening (35,9%).
De belangrijkste redenen om niet naar het commentaar te kijken van anderen is: men beschouwd deze mensen als niet goed geïnformeerd (26,9%) en de onvriendelijke, harde commentaren die worden gegeven (23,9%).
Waarom het onderzoek?
Het doel was om te onderzoeken of mensen die online commentaar geven bepaalde demografische kenmerken hebben of dat er een goed beeld wordt geschetst van de algemene publieke opinie. Naast de antwoorden van de respondenten zijn voor het onderzoek ook achtergrondkenmerken gebruikt zoals opleiding, inkomen en politieke opvattingen en waarden.
Meer onderzoek is nodig, want verschillende platforms en de onderwerpen die daarop besproken worden, trekken een bepaald publiek aan. Uit het onderzoek kwam ook naar voren dat mensen die vaak reageren vaker achter populistische en extreemrechtse partijen staan, waarbij deze groep is oververtegenwoordigd.
Bron: “Who are the online commenters? A large-scale representative survey to explore the identity and motivation of online news commenters in comparison to non-commenters” door L.C.A. van der Linden e.a., Social Science Computer Review (2026), 18 p., online gepubliceerd op 29 december 2025.
